مذاکرات ایران و آمریکا: احتمالات و چشماندازها
اولین دور مذاکرات ایران و آمریکا در حالی برگزار شد که ایران با بحرانهای عمیق داخلی و خارجی مواجه است. اقتصادی در آستانه فروپاشی، جامعه آماده انفجار و انزوای بینالمللی ادامه دارد. بحران مشروعیت شدت گرفته و مقاومت سازمانیافته با کانونهای شورشی فعال است.
چرا خامنهای به مذاکره با آمریکا روی آورد؟
سؤال این است: چرا خامنهای، پس از سالها شعار «نه مذاکره، نه تسلیم» و غیرشرافتمندانه دانستن مذاکره، حاضر به مذاکره شد؟
پاسخ در یک جمله خلاصه میشود: ترس از قیام. خامنهای در سخنرانی عید فطر ۱۴۰۴ بهصراحت از تهدید قیام بهعنوان خطر اصلی یاد کرد. او در شرایطی که جامعه ایران در وضعیت انقلابی قرار دارد، چارهای جز عقبنشینی تاکتیکی نداشت.
این عقبنشینی نشاندهنده فروپاشی هیمنهای است که رژیم سالها برای خود ساخته بود. حتی باندهای وفادار به خامنهای نیز او را بهخاطر این چرخش مورد انتقاد قرار دادهاند.
دادههای کلیدی در تحلیل مذاکرات
برای تحلیل درست مذاکرات ایران و آمریکا، باید به دادههای محکم تکیه کرد:
- حفظ نظام: برای خامنهای، حفظ قدرت «اوجب واجبات» است. او هر گزینهای را که عمر نظام را حتی یک روز بیشتر کند، میپذیرد.
- برنامه هستهای: خامنهای هرگز از برنامه هستهای دست نخواهد کشید. او از مذاکرات بهعنوان ابزاری برای خرید زمان، کاهش تحریمها، و تضعیف مقاومت مردمی استفاده میکند.
- موضع آمریکا: آمریکا بهدنبال برچیدن کامل و دائمی برنامه هستهای ایران است. دونالد ترامپ در ۲۵ فروردین ۱۴۰۴ تأکید کرد که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.
- تضاد منافع: خواستههای دو طرف در تضاد کامل قرار دارند. یا رژیم باید تسلیم شود یا آماده تشدید تحریمها و حتی درگیری نظامی باشد.
آیا رژیم میتواند زمان بخرد؟
رژیم تا پایان توافق برجام (حداکثر شش ماه) فرصت محدودی دارد. آمریکا نیز بر خلاف گذشته، تمایلی به مذاکرات طولانی و بینتیجه نشان نداده است. ترامپ در ۲۵ فروردین ۱۴۰۴ گفت: «آنها دارند ما را معطل میکنند.» این نشان میدهد که استراتژی کشدادن مذاکرات برای رژیم دشوار خواهد بود.
سناریوهای احتمالی مذاکرات ایران و آمریکا
چند سناریو برای آینده مذاکرات ایران و آمریکا قابل تصور است:
- توافق محدود و موقت: رژیم غنیسازی را به سطح سال ۲۰۱۵ بازمیگرداند و نظارت آژانس را میپذیرد. در ازای آن، بخشی از تحریمها کاهش مییابد. این گزینه شبیه برجام است، اما آمریکا بهدنبال تضمینهای سختگیرانهتری است.
- بنبست مذاکرات: اگر آمریکا بر حذف کامل برنامه هستهای و رژیم بر حفظ آن اصرار کند، مذاکرات به شکست میانجامد و تحریمها یا حتی گزینه نظامی تشدید میشود.
- توافق جامع: خامنهای برنامه هستهای را کاملاً کنار میگذارد. این گزینه برای رژیم بهمعنای خودکشی سیاسی است، زیرا قیام را تسریع میکند.
- بازی با زمان: رژیم سعی میکند بدون دادن امتیاز، مذاکرات را طولانی کند. این گزینه با توجه به موضع سختگیرانه آمریکا بعید به نظر میرسد.
آیا بازی برد-برد برای رژیم ممکن است؟
بازی برد-برد برای رژیم زمانی ممکن است که خطر حمله نظامی را رفع کند و تحریمها را کاهش دهد. با فروپاشی عمق استراتژیک رژیم، پایان سیاست مماشات، و تهدید اروپا به فعالسازی مکانیزم ماشه، چنین امکانی برای خامنهای نیست.
نتایج و تأثیرات مذاکرات
تا همین لحظه، مذاکرات ایران و آمریکا شکافهای داخلی رژیم را عمیقتر و خامنهای را تضعیف کرده است. هر گزینهای که رژیم انتخاب کند، عواقبی در پی خواهد داشت که همگی بهنفع قیام و مقاومت مردمی است. تحولات یکونیم سال اخیر نشان داده که روند کلی علیه رژیم است و این روند تسریع خواهد شد.
نهایتا، سرنوشت ایران نه در اتاقهای مذاکره، بلکه در خیابانها و توسط مردم، کانونهای شورشی، و مقاومت سازمانیافته رقم خواهد خورد.
سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:
اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
