۱۹ بهمن، عاشورای مجاهدین روایتی تحلیلی و تاریخی از یک انتخاب بیبازگشت در برابر فاشیسم مذهبی است؛ بازخوانی حماسهای که به نماد ایستادگی و مقاومت در تاریخ معاصر ایران تبدیل شد.
۱۹ بهمن، عاشورای مجاهدین
سازمان مجاهدین خلق ایران هر سال نوزدهم بهمن را نه فقط بهعنوان یک یادبود تاریخی، بلکه بهمثابه یک «میثاق خونین» گرامی میدارد؛ روزی که در ادبیات درونی و هویتی این سازمان با عنوان «۱۹ بهمن، عاشورای مجاهدین» شناخته میشود.
اما چرا این تاریخ تا این اندازه برجسته و سرنوشتساز است؟ چه رخ داده که آن را همسنگ عاشورا دانستهاند و بهعنوان نقطه اوج ایستادگی خود ثبت کردهاند؟
دو روی تاریخ: زیست در سایه یا ایستادن در آتش
تاریخ همواره دو چهره داشته است. یک چهره، چهره سازگاری و بقاست؛ زیستن در سایه قدرت مسلط، تطبیق با شرایط و گاه فرو رفتن در «حیات خفیف» زیر چتر دیکتاتور. این همان راهی است که بسیاری برای حفظ جان و موقعیت خود برمیگزینند؛ راهی که شاید تداوم زیستی فردی را تضمین کند، اما از افقهای بلند آرمان تهی است.
چهره دیگر تاریخ اما سرخفام است؛ راهی که از اسپارتاکوس تا همه جنبشهای آزادیخواهانه و دموکراسیطلب طی شده است. این مسیر، مسیر پرداخت بهاست؛ ایستادن در برابر ظلم، حتی اگر بهای آن جان باشد.
در سنت شیعی، این معنا در قیام امام حسین(ع) به اوج میرسد؛ آنجا که در برابر همه تهدیدها و تطمیعها، فریاد «هیهات منالذله» سر داده میشود و کرامت انسانی بر مصلحتجویی ترجیح مییابد.
«۱۹ بهمن، عاشورای مجاهدین» در همین دستگاه معنایی فهم میشود؛ نه صرفاً بهعنوان یک درگیری یا یک واقعه امنیتی، بلکه بهعنوان انتخابی آگاهانه میان دو راه: ماندن در سایه یا سوختن در آتش.
انتخابی بیبازگشت در برابر فاشیسم مذهبی
پس از انقلاب ۱۳۵۷، روند تحولات سیاسی بهسرعت به تمرکز و انحصار قدرت در دست روحانیت حاکم و بهویژه خمینی انجامید. این روند نه فقط از سوی سازمان مجاهدین خلق، بلکه از سوی طیفهای متعددی از نیروهای سیاسی و اجتماعی نیز بهتدریج بهعنوان استقرار یک نظام سرکوبگر و تکصدا درک شد.
بسیاری از جریانهای سیاسی آن دوره، در برابر یک انتخاب تاریخی قرار گرفتند: پذیرش و سازگاری با ساختار جدید قدرت، یا ورود به مسیر تقابل و مقاومت.
برخی نیروها راه همراهی یا پذیرفتن زیستن در سایه حاکمیت تازه را برگزیدند. در مقابل، نیروهای دیگری ـ از جمله سازمان مجاهدین خلق ـ مسیر مقابله را انتخاب کردند؛ مسیری که از همان آغاز، هزینههای سنگین آن آشکار بود.
در چنین شرایطی، سازمان مجاهدین خلق به این جمعبندی رسید که راهی جز مقابله تمامعیار باقی نمانده است. این مقابله باید در دو مسیر همزمان پیش میرفت:
-
از یکسو، انتقال بخشی از رهبری به خارج از کشور برای حفظ تداوم سازمان و استمرار مبارزه؛
-
و از سوی دیگر، ماندن بخشی از کادرهای اصلی در داخل میهن، با آگاهی کامل از اینکه محاصره و سرکوب، سرانجامی جز کشته شدن برایشان رقم نخواهد زد.
در رأس این معادله، نام مسعود رجوی قرار داشت که بهعنوان مسئول اول سازمان، به خارج منتقل شد تا بقا و سازماندهی مبارزه تضمین شود. از سوی دیگر، بخشی از کادر رهبری و مسئولان ارشد سازمان در داخل کشور باقی ماندند تا هدایت مبارزه علیه دیکتاتوری مذهبی مستقر را برعهده بگیرند؛ انتخابی که بهای آن از پیش روشن بود.
و اینچنین بود که واقعه خونین نوزدهم بهمن رقم خورد؛ واقعهای که در ادبیات درونی سازمان، بهعنوان «۱۹ بهمن، عاشورای مجاهدین» تثبیت شد. این نامگذاری صرفاً یک استعاره احساسی نبود، بلکه بازتاب برداشتی بود که آن روز را تکرار یک انتخاب عاشورایی میدانست: انتخاب آگاهانه ایستادگی، حتی در شرایطی که نتیجه نظامی از پیش معلوم است.
از ۱۹ بهمن تا قیامهای سراسری
سالها بعد، اعتراضات سراسری در مقاطع مختلف، بهویژه قیام دیماه ۱۴۰۴، ماهیت سرکوبگر ساختار حاکم را برای بخش وسیعی از جامعه ایران عیانتر کرد.
در آن رخدادها، بنا بر گزارشها و فهرستهای منتشرشده از سوی منابع مختلف، نام هزاران کشته ثبت شد؛ قربانیانی که نه از میان نیروهای سازمانیافته سیاسی، بلکه از بطن جامعه بودند: از کودک سهساله تا نوجوانان سیزدهساله، و از زنان و مردان میانسال تا سالمندان.
گستره سنی و اجتماعی این جانباختگان، تصویری از یک سرکوب فراگیر را به نمایش گذاشت؛ سرکوبی که مرزهای جناحی و سازمانی را درنوردید و نشان داد مسئله صرفاً اختلاف یک جریان سیاسی با حاکمیت نیست.
این رخدادها بیانگر تعارضی عمیقتر بود: تعارض میان مطالبات آزادیخواهانه جامعه و ساختار متمرکز و سرکوبگر قدرت.
از این منظر، سازمان مجاهدین خلق خود را در زمره نخستین نیروهایی میداند که سالها پیشتر این روند را تشخیص داد و بر ضرورت ایستادگی در برابر آن تأکید کرد. برداشتی که تحولات بعدی، بهویژه سرکوبهای گسترده مردمی، در نگاه هوادارانش تأییدشدهتر جلوه کرده است.
عباس تبریزی
عاشورای مجاهدین – ایران پدیا
این مقاله شرحی تاریخی و تحلیلی از واقعه ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ ارائه میدهد و جایگاه آن را در هویت سازمان مجاهدین خلق ایران توضیح میدهد.
داستان افتخار- حماسه ۱۹ بهمن ۶۰ عاشورای مجاهدین
روایت افتخارآمیز و نمادین از ۱۹ بهمن که به عنوان روزی ماندگار در تاریخ مقاومت ایران ثبت شده است.
بیشتر بخوانید:
تحلیل قیام دیماه ۱۴۰۴؛ بحران اقتصادی و چرخه اعتراض و سرکوب در ایران
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید
