۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه؛ بررسی سقوط لویی فیلیپ، شکلگیری دولت موقت، حق رأی عمومی و پیامدهای انقلاب ۱۸۴۸ که به بهار ملتها و تحولات بعدی اروپا انجامید.
۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه
۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه یکی از نقاط عطف تاریخ اروپا در قرن نوزدهم است؛ روزی که سلطنت «پادشاه شهروند» فروپاشید و فرانسه وارد مرحلهای تازه از کشمکشهای طبقاتی و دموکراتیک شد.
زمینههای بحران
پس از شکست ناپلئون بناپارت در ۱۸۱۵ و بازگشت سلطنت بوربونها، فرانسه وارد دورهای از بیثباتی سیاسی شد. انقلاب ژوئیه ۱۸۳۰، لویی فیلیپ را به قدرت رساند؛ پادشاهی که قرار بود نماد لیبرالیسم باشد، اما حکومت او به فساد، سانسور و محدودیت شدید حق رأی انجامید.
در آستانه ۱۸۴۸، بحران اقتصادی ۱۸۴۶–۱۸۴۷، قحطی و بیکاری گسترده، طبقه کارگر و بورژوازی کوچک را به مرز انفجار رساند. کمپین «ضیافتهای اصلاحات» که برای مطالبه حق رأی عمومی برگزار میشد، با ممنوعیت دولتی مواجه شد و همین تصمیم جرقه انقلاب را زد.
۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه
. تیراندازی نیروهای دولتی به معترضان، خشم عمومی را شعلهور کرد. سرانجام در ۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه رقم خورد؛ لویی فیلیپ در کاخ تویلری استعفا داد و به انگلستان گریخت.
در همان روز، در ساختمان شهرداری پاریس (Hôtel de Ville)، دولت موقت تشکیل شد. چهرههایی مانند آلفونس دو لامارتین و سوسیالیستهایی چون لوئی بلان در آن حضور داشتند. سقوط سلطنت ژوئیه، پایان یک نظام بورژوایی محدود و آغاز تجربهای جمهوریخواهانه بود.
اصلاحات و امیدهای تازه
پس از ۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه با اصلاحات مهمی همراه شد:
-
برقراری حق رأی عمومی برای مردان (افزایش رأیدهندگان از حدود ۲۴۰ هزار نفر به ۹ میلیون نفر)
-
لغو بردهداری در مستعمرات
-
ایجاد «کارگاههای ملی» برای اشتغال بیکاران
این تحولات، الهامبخش موج انقلابهای ۱۸۴۸ در اروپا شد که بعدها به «بهار ملتها» شهرت یافت.
شکست آرمانهای اولیه
اما اتحاد لیبرالها و سوسیالیستها دیری نپایید. تعطیلی کارگاههای ملی به قیام خونین ژوئن ۱۸۴۸ انجامید که با سرکوب ارتش هزاران کشته بر جای گذاشت. این شکاف طبقاتی، جمهوری دوم را از درون تضعیف کرد.
در دسامبر ۱۸۴۸، لویی ناپلئون بناپارت به ریاستجمهوری رسید و در ۱۸۵۱ کودتا کرد. یک سال بعد، امپراتوری دوم فرانسه تأسیس شد و جمهوری دوم تنها چهار سال دوام آورد.
اهمیت تاریخی
با وجود عمر کوتاه، ۲۴ فوریه، آغاز جمهوری دوم فرانسه نقطهای تعیینکننده در تاریخ مدرن اروپا بود. این انقلاب:
-
حق رأی عمومی مردان را تثبیت کرد
-
مفهوم جمهوری اجتماعی را وارد گفتمان سیاسی کرد
-
الهامبخش کمون پاریس ۱۸۷۱ شد
-
و در اندیشههای کارل مارکس و فریدریش انگلس به عنوان «مدرسه انقلاب» تحلیل شد
انقلاب فوریه ۱۸۴۸ نشان داد که پس از کسب قدرت سیاسی، بورژوازی میتواند در برابر مطالبات کارگران بایستد؛ درسی که بعدها در کمون پاریس با بهایی سنگین تکرار شد.
عباس تبریزی
۲۰ آذرماه، سالروز تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید.
