گزارش حقوق بشری: دستکم ۳۶ کشته در اعتراضات سراسری ایران
۳۶ کشته در اعتراضات ایران خبری است که خیلی از رسانههای داخلی و جهانی به آن پرداختهاند و البته مثل همیشه هیچ مقام حکومتی این رقم را تأیید نکرده است.
در میان این کشته شدگان سه نوجوان زیر ۱۸ سال هم بچشم میخورند که برای بدست آوردن آزادی، به خیابان آمده و به تظاهرات پیوسته بودند.
تعداد شهرهایی که به قیام پیوستهاند
بر اساس آمار اعلامشده از سوی گروههای اپوزیسیون و گزارشهای میدانی، اعتراضات و تظاهرات به دستکم ۱۰۷ شهر در سراسر ایران گسترش یافتهاند.
این آمارها عمدتاً از منابع خارج از ایران یا نهادهای معارض به دست آمده و به دلیل محدودیتهای دسترسی به اطلاعات مستقل داخل کشور و سانسور شدید رسانهای، ممکن است دقیق نباشند؛ اما نشاندهندهی گستردگی قابلتوجه قیام در بیش از صد شهر است.
۳۶ کشته در اعتراضات ایران و گسترش اعتراضات به بیش از ۱۰۷ شهر
بر اساس آمار رسانههایی مانند ، اعتراضات در دستکم ۲۸۵ نقطه در ۱۰۷شهر و ۲۷ استان برگزار شده و حداقل ۲۰۷۶ نفر بازداشت شدهاند. دهها معترض نیز زخمی شدهاند.
بیبیسی فارسی تاکنون هویت و مرگ ۲۰ نفر را شناسایی و تأیید کرده است. در روز سهشنبه، بیبیسی فارسی ویدئویی منتشر کرد که نیروهای امنیتی را در حال استفاده از گاز اشکآور در درگیری با معترضان نشان میدهد.
کشته شدن سه نوجوان در درگیریها
طبق گزارش گاردین در روز دوشنبه، که به نقل از سازمان مستقل حقوق بشری هنگاو بود، دستکم سه نفر از کشتهشدگان نوجوان بودند. همچنین بیش از ۴۰ نوجوان بازداشت شدهاند.
گروه حقوق بشری گزارش داده که نیروهای امنیتی در اول ژانویه، مصطفی فلاحی، نوجوان ۱۵ سالهای از شهر ازنا را کشتهاند. دیگری، رسول کدیوریان ۱۷ ساله، در سوم ژانویه همراه با برادر ۲۰ سالهاش رضا، در شهر کرمانشاه و پس از شلیک نیروهای امنیتی به معترضان جان باخته است.
هویت نوجوان سوم، یک جوان ۱۷ ساله بدون نام که مرگش توسط رسانههای دولتی در شهر قم گزارش شده، هنوز تأیید نشده، اما گاردین به نقل از گروههای حقوق بشری نوشته که مرگ این نوجوان تأیید شده است.
شهادت یک شاهد عینی از درگیریها
یک شاهد ناشناس از منطقه ملکشاهی که با گاردین صحبت کرده، گفته که معترضان در آخر هفته شعارهای ضددولتی سر داده و خواستار آزادی بازداشتشدگان شدهاند.
«سپس در مقابل یک ساختمان دولتی تجمع کردیم. آنجا بود که نیروهای امنیتی به سمت ما شلیک کردند. انگار به دشمنان یا گروههای مسلح شلیک میکردند. احساس میکردم در منطقه جنگی هستم. چند نفر را زخمی دیدم و باور دارم برخی همانجا کشته شدند. ما سعی کردیم مجروحان را به بیمارستان برسانیم و جلوی بازداشت معترضان زخمی توسط نیروهای دولتی را بگیریم.» این شاهد به رسانه گفته است.
۳۶ کشته در اعتراضات ایران و ریشه اعتراضات: بحران اقتصادی و سقوط ریال
اعتراضات در ایران که ماه گذشته پس از کاهش ارزش پول ملی و تورم سرسامآور آغاز شد، از پایتخت به دیگر شهرهای کشور گسترش یافته است. این اعتراضات از تهران شروع شد، به دانشگاهها رسید و کسبه را وادار به بستن مغازههایشان کرد.
گزارشها نشان میدهد این بزرگترین اعتراضات از زمان تظاهرات سال ۲۰۲۲ پس از مرگ مهسا امینی ۲۲ ساله است. مهسا پس از بازداشت توسط گشت ارشاد به دلیل پوشش نامناسب حجاب جان باخت و اعتراضاتی را برانگیخت که رژیم ایران با استفاده از نیروی مرگبار و بازداشتهای گسترده سرکوب کرد.
گاردین هفته گذشته گزارش داد که اقتصاد ایران پیش از این نیز در تنگنا بود. این روزنامه نوشت که کشور به «نقطه شکست» رسیده، زیرا ارزش ریال ایران به ۱.۴۲ میلیون در برابر دلار آمریکا سقوط کرده که بیش از ۵۶ درصد کاهش در شش ماه است و قیمت مواد غذایی را ۷۲ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داده است.
مقایسه با اعتراضات ۲۰۲۲ و مرگ مهسا امینی
بسیاری از ناظران، اعتراضات اخیر را بزرگترین موج ناآرامیها از زمان اعتراضات سال ۲۰۲۲ میدانند؛ اعتراضاتی که پس از مرگ مهسا امینی، زن ۲۲ سالهای که پس از بازداشت توسط گشت ارشاد جان باخت، سراسر ایران را فرا گرفت.
در آن دوره، حکومت ایران با استفاده از نیروی مرگبار، بازداشتهای گسترده و سرکوب سیستماتیک توانست اعتراضات را مهار کند؛ الگویی که اکنون نیز نشانههای تکرار آن دیده میشود.
واکنش علی خامنهای به اعتراضات
علی خامنهای مانند همیشه و بهطور علنی به اعتراضات اخیر واکنش نشان داد. او در سخنرانیای که روز شنبه از تلویزیون دولتی برای مخاطبان تهران پخش شد، گفت:
«با معترضان صحبت میکنیم و مسئولان باید با آنها گفتوگو کنند. اما صحبت با اغتشاشگران فایدهای ندارد. اغتشاشگران باید سر جای خود بنشینند.»
و به این صورت خامنهای یکبار دیگر رویه سرکوب تظاهرکنندگان را به مردم یادآوری کرد ، کاریکه در همه تظاهراتهای ضدحکومتی از ابتدای شکل گیری جمهوری اسلامی تاکنون صورت گرفته است.
خامنهای در ادامه، سقوط ارزش ریال و شکلگیری اعتراضات را به «دشمنان خارجی» نسبت داد و کشورهایی مانند ایالات متحده و اسرائیل را به تحریک اعتراضات متهم کرد؛ ادعاهایی که پیشتر نیز از سوی مقامهای جمهوری اسلامی مطرح شده بود.
او همچنین گفت:
«عدهای که توسط دشمن تحریک یا استخدام شدهاند، پشت سر کسبه و مغازهداران قرار میگیرند و شعارهایی علیه اسلام، ایران و جمهوری اسلامی سر میدهند.»
نکته پایانی
مجموعه شواهد، گزارشهای حقوق بشری و روایتهای شاهدان عینی نشان میدهد که اعتراضات اخیر ایران صرفاً یک ناآرامی مقطعی نیست، بلکه بازتاب بحران ساختاری اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در کشور است. حضور گسترده نوجوانان در میان قربانیان و بازداشتشدگان، ابعاد نگرانکنندهتری به این اعتراضات داده و توجه نهادهای بینالمللی حقوق بشر را بیش از پیش جلب کرده است.در شرایطی که حکومت ایران همچنان بر روایت «دشمن خارجی» تأکید میکند، دادههای اقتصادی و اجتماعی نشان میدهد که ریشه اصلی نارضایتیها در فروپاشی معیشتی و فقدان پاسخگویی سیاسی نهفته است؛ مسألهای که بدون تغییرات بنیادین، احتمال تداوم و گسترش اعتراضات را افزایش میدهد.
عباس تبریزی
بیشتر بخوانید:
ایران؛ قیام یا ورود به مرحله انقلاب؟ (۴)
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید.
