۵ اسفند، تصویب قطعنامه ۵۸۲ شورای امنیت در مورد برقراری صلح میان حکومت جمهوری اسلامی و دولت عراق که پس از تصرف فاو توسط رژیم ایران و واکنش سازمان ملل برای تصویب این قطعنامه بود
تقویم تاریخ
دو روز پس از تصرف منطقه استراتژیک فاو در جریان عملیات والفجر ۸، به درخواست عراق و هفت کشور عضو اتحادیه عرب، جلسهای در شورای امنیت سازمان ملل متحد تشکیل شد که در نهایت در ۵ اسفند، تصویب قطعنامه ۵۸۲ شورای امنیت صورت انجامید.
فتح فاو توسط نیروهای ایرانی، موازنه جنگ را به شکل محسوسی تغییر داد. این پیشروی مهم، عراق و حامیان منطقهایاش را به تکاپو انداخت تا از مسیر دیپلماتیک و بینالمللی، فشار تازهای بر ایران وارد شود. نتیجه این تلاشها، صدور قطعنامه 582 شورای امنیت بود.
در متن این قطعنامه، با یادآوری شش سال درگیری، نسبت به طولانی شدن جنگ ابراز نگرانی شده و بر تعهد اعضای سازمان ملل به حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات تأکید گردیده بود. همچنین استفاده از سلاحهای شیمیایی، حمله به مناطق غیرنظامی و کشتیهای بیطرف مورد انتقاد قرار گرفت و خواستار آتشبس فوری شد.
با این حال، در قطعنامه 582 شورای امنیت، اشارهای صریح به آغازگر جنگ و تعیین متجاوز صورت نگرفت و موضوع به شکلی مبهم مطرح شد. همین مسئله باعث شد جمهوری اسلامی ایران اعلام کند بخشهایی از قطعنامه که به پایان کلی جنگ مربوط میشود، ناقص و غیرقابل اجراست. در مقابل، عراق اعلام کرد در صورت پذیرش رسمی و بدون قید و شرط ایران، این قطعنامه را اجرا خواهد کرد.
در عمل، این قطعنامه نیز همچون قطعنامههای پیشین، به نتیجه عملی مشخصی نرسید و جنگ ادامه یافت.
سه سال بعد، پس از تحولات میدانی و فشارهای نظامی و سیاسی، از جمله فعالیتهای ارتش آزادیبخش ملی ایران در مناطق مرزی، سرانجام روحالله خمینی در ۲۷ تیرماه ۱۳۶۷ پذیرش آتشبس را اعلام کرد؛ رویدادی که خود او از آن با تعبیر «نوشیدن جام زهر» یاد کرد و به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ انجامید.
بدینترتیب، در ۵ اسفند، تصویب قطعنامه ۵۸۲ یکی از اسناد مهم میانه جنگ ایران و عراق باقی ماند؛ سندی که نشان میدهد تحولات میدانی چگونه میتوانند مسیر تصمیمگیریهای بینالمللی را تغییر دهند، اما بدون تعیین مسئولیت آغاز جنگ، راهحلی پایدار ارائه نمیکنند.
مفاد قطعنامه ۵ اسفند، تصویب قطعنامه ۵۸۲
مفاد این قطعنامه به صورت زیر میباشد:
از اقدامات اولیهای که منجر به درگیری شد، ابراز تاسف میکند؛ همچنین از تشدید درگیری، به ویژه تجاوزات ارضی، بمباران مناطق صرفاً غیرنظامی، حمله به کشتیهای بیطرف یا هواپیماهای غیرنظامی، نقض قوانین بینالمللی بشردوستانه و سایر قوانین مربوط به درگیریهای مسلحانه و به ویژه استفاده از سلاحهای شیمیایی، ابراز تاسف میکند.
همچنین از هر دو طرف میخواهد که آتشبس فوری را رعایت کنند؛ خواستار تکمیل تبادل جامع اسرای جنگی در مدت زمان کوتاهی است؛ از هر دو طرف میخواهد که فوراً تمام جنبههای درگیری را به میانجیگری یا هر وسیله دیگری برای حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات واگذار کنند؛ از دبیرکل میخواهد که به تلاشهای خود برای کمک به دو کشور برای اجرای قطعنامه حاضر ادامه دهد.
ضایعات و تلفات جنگ جمهوری اسلامی با عراق
در طول جنگ هشتساله ایران و عراق، آمار تکاندهندهای از جانباختن کودکان و نوجوانان (کمتر از ۱۸ سال) به عنوان «کودکسرباز» گزارش شده است. برخی آمارها از کشته شدن حدود ۳۶ هزار دانشآموز و بیش از ۷ هزار کودک کمتر از ۱۴ سال حکایت دارد که اغلب در عملیاتهای نظامی حضور داشتند. این کودکان بهویژه با نمادسازیهایی مانند حسین فهمیده، در خطوط مقدم استفاده میشدند
- کودکسربازان در جنگ: بسیاری از نوجوانان ایرانی تحت تأثیر تبلیغات و فضای ایدئولوژیک به جبههها اعزام شدند. استفاده از کودکان در نیروهای نظامی، نقض آشکار کنوانسیونهای بینالمللی حقوق کودک محسوب میشود.
- تلفات و صدمات: علاوه بر کودکان، صدها هزار سرباز و بسیجی ایرانی در این جنگ جان خود را از دست دادند. جنگ ایران و عراق با مجموعاً بیش از ۲۲۵ هزار کشته و صدها هزار جانباز، صدمات انسانی و اقتصادی شدیدی به ایران وارد کرد.
- پیامدهای مستند: مستندهایی مانند «کودک سرباز» ساخته پگاه آهنگرانی به روایت داستان این نوجوانان و جانباختن یا صدمات شدید آنها پرداختهاند.
- میراث جنگ: افزون بر جانباختگان مستقیم، مینهای باقیمانده از جنگ همچنان سالانه موجب کشته و مجروح شدن افراد میشود.
بیشتر بخوانید:
خسرو گلسرخی و کرامت دانشیان؛ ۲۸ بهمن سالروز شهادت دو انقلابی
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید
