سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶؛ بررسی تاکتیکهای مذاکراتی، تنش منطقهای، شکاف داخلی حکومت و آینده بحران جمهوری اسلامی.
سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا
خلاصه در یک نگاه
- مذاکرات تهران و واشنگتن با بیاعتمادی ادامه دارد
- سپاه و دولت پزشکیان مواضع متفاوتی دارند
- تنگه هرمز همچنان ابزار فشار تهران است
- توافق محدود محتملتر از توافق نهایی است
سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا
تاکتیکهای مذاکراتی رژیم ایران، دوگانگی موضعگیری و ضرورت تغییر داخلی
دوگانگی استراتژیک در بحران ایالات متحده و رژیم ایران در سالهای ۲۰۲۵–۲۰۲۶
جمهوری اسلامی رژیم ایران مدتهاست که از الگوی ابهام تاکتیکی، تأخیر و تشدید تنش در تعاملات خود با ایالات متحده و بازیگران منطقهای استفاده میکند. این رویکرد بهویژه در مذاکرات سالهای ۲۰۲۵–۲۰۲۶ و توافقهای آتشبس پس از درگیریهای نظامی مستقیم آشکار شد.
هرچند دولت مسعود پزشکیان علناً از دیپلماسی استقبال کرده و مذاکرات را «فرصتی خوب» برای دستیابی به توافقی «عادلانه و منطقی» هستهای توصیف کرده، اما رفتار کلی رژیم نشاندهنده تغییر سیستماتیک پیشنهادها، تاکتیکهای وقتکشی و اقدامات تحریکآمیز موازی است که روند کاهش تنش را تضعیف میکند.
مذاکره با نیت بد: پذیرش، تغییر و تأخیر
سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا و مذاکرات سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، از جمله دورهایی که توسط پاکستان و دیگران میانجیگری شد، با پیشنهادهای متقابل مکرر حکومت رژیم ایران همراه بود که بخشهای اصلی خواستههای آمریکا را تغییر میداد. ایالات متحده چارچوبهایی ارائه کرد که بر پایان غنیسازی اورانیوم، محدودیت موشکهای بالستیک و آزادی مطمئن ناوبری در تنگه هرمز تأکید داشت.
رژیم ایران با طرحهای چندبندی خود (مانند پیشنهادهای ۱۰ یا ۱۴ بندی) پاسخ داد که برخی عناصر را بهصورت انتخابی میپذیرفت، اما بر حفظ قابلیت غنیسازی، رفع تحریمها و خروج آمریکا از منطقه اصرار داشت.
تحلیل این تبادلات نشان میدهد که پاسخهای رژیم ایران اغلب شرایط جدیدی معرفی میکرد یا توافقها را بازتعریف مینمود و عملاً زمان میخرید، آن هم در شرایط فشارهای داخلی و نظامی.
سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا بیش از میز مذاکره، به ساختار قدرت در تهران وابسته است.
تحریکها در میانه گفتگوها: حملات به همسایگان و تهدیدهای تنگه هرمز
با وجود تعهدات آتشبس و دیپلماسی در جریان، رژیم ایران یا نیروهای نیابتی آن اقداماتی انجام دادهاند که تنشها را تشدید میکند. گزارشهای ماه مه ۲۰۲۶ از حملات موشکی و پهپادی رژیم ایران به امارات متحده عربی خبر میدهند، از جمله ضربه به تأسیسات نفتی فجیره که اولین حمله عمده از زمان آتشبس آوریل توصیف شده است.
این حملات با حوادث در تنگه هرمز همزمان بود که در آن رژیم ایران به کشتیها تیراندازی کرد یا ناوبری را تهدید نمود و واکنش آمریکا مانند غرق کردن قایقهای کوچک رژیم ایرانی را به دنبال داشت.
رژیم ایران درباره کنترل تنگه هرمز هشدار داده و عملیاتی انجام داده که تجارت دریایی را به چالش میکشد، هرچند با آگاهی از خطر درگیری مستقیم با نیروهای دریایی برتر آمریکا پرهیز میکند.
تهران از بحرانهای کنترلشده برای گرفتن امتیاز در مذاکره استفاده میکند، اما از جنگ فراگیر فاصله میگیرد.
مطالب بیشتر
تنگه هرمز و اهمیت استراتژیک؛ چرا این گذرگاه برای امنیت انرژی جهان حیاتی است؟
شکنندگی آتشبسها و ضرورت تغییر در ایران و چشمانداز گذار دموکراتیک
آیا محاصره دریایی ایران وخروج امارات، بحران انرژی را تشدید میکند؟
وحدت بینالمللی بر نداشتن سلاح هستهای توسط رژیم ایران
سرنوشت مذاکرات رژیم ایران با آمریکا، فقط بین دو طرف تعیین تکلیف نمیشود بلکه این مسئلهای فراتر از رژیم ایران و امریکا میباشد و آنهم بدلیل ژئوپلتیک ایران هست که در نتیجه کشورهای خاورمیانه و اروپایی هم در تعیین تکلیف آن ذینفع هستند.
دونالد ترامپ در تروث سوشیال خود نوشت: من گفتگوی فوقالعادهای با اورسلا فون در لاین داشتم. ما درباره موضوعات بسیاری گفتگو کردیم، از جمله اینکه ما کاملاً متحد هستیم که رژیم ایران هرگز نباید سلاح هستهیی داشته باشد.
دوگانگی: نمایش قدرت خارجی در برابر سرکوب داخلی
ویژگی برجسته رویکرد رژیم، نمایش همزمان قدرت در خارج و تشدید کنترل در داخل است. در حالی که در دیپلماسی پرمخاطره و اقدامات نیابتی یا تشدیدکننده شرکت میکند، مقامات بر افزایش اعدامها و سرکوب نظارت داشتهاند.
رژیم ایران در سال ۲۰۲۵ حداقل ۱۶۳۹ نفر را اعدام کرد که بالاترین رقم سالانه از سال ۱۹۸۹ است.
شکافهای رهبری: سپاه پاسداران در برابر دولت غیرنظامی
تنش بین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دولت پزشکیان، شکافهای عمیقتر رژیم را برجسته میکند. سپاه با خودمختاری قابل توجه عمل میکند و خطوط سختتری در مسائل هستهای، نیروهای نیابتی و تنگه هرمز پیش میبرد.
این پویایی «دولت درون دولت» ارائه موضع مذاکراتی واحد را دشوار میکند و تنش دائمی را بر حلوفصل ترجیح میدهد.
| سناریو | چشمانداز |
|---|---|
| توافق محدود | محتمل |
| ادامه بنبست | بسیار محتمل |
| تشدید بحران | متوسط |
| تغییر داخلی | بلندمدت |
نتیجهگیری: ناپایداری وضعیت موجود و نیاز به تغییر رژیم
جمعبندی تحولات مذاکرات، بحران منطقهای و چشمانداز آینده ایران
ساختار کنونی حکومت ایران نه توان صلح پایدار دارد، نه ظرفیت اصلاح واقعی.
الگوی رژیم ایران، تغییر توافقها برای تعویق انداختن، ساخت تحریکهای روزانه (مانند حملات امارات و تهدیدهای تنگه هرمز)، تعادل بین نمایش قدرت خارجی و سرکوب وحشیانه داخلی، و مدیریت شکافهای سپاه و دولت، نشاندهنده نظامی است که ساختاراً قادر به برقراری صلح معتبر و پایدار نیست.
این رژیم با بهرهبرداری از اختلافات، استفاده از نیروهای نیابتی و سرکوب مردمش زنده میماند، اما بحرانهای تکراری نقاط ضعف آن را آشکار میکند: شکنندگی اقتصادی، فرسودگی نظامی و مشروعیت رو به کاهش.
دیپلماسی تدریجی بارها در تغییر رفتار اساسی رژیم ناکام مانده است. تا زمانی که ساختار حکومت مذهبی فعلی با تعهد ایدئولوژیک به «مقاومت» و تکیه بر اجبار پابرجاست، چرخه تئاتر مذاکره، تشدید تنش و سرکوب ادامه خواهد یافت، منطقه را بیثبات و به مردم رژیم ایران آسیب خواهد زد.
تنها مسیر قابل اتکا برای ثبات پایدار، تغییر اساسی داخلی است.
سرنگونی جمهوری اسلامی توسط مردم ایران، با حمایت مخالفان سازمانیافته، شورشیان و کانونهای شورشی.
اعتراضات مردمی سالهای ۲۰۲۵–۲۰۲۶ هرچند با خشونت سرکوب شدند، نارضایتی گسترده را نشان میدهند. تقویت نیروهای داخلی که خواهان حکومت سکولار، حقوق بشر و روابط بینالمللی عادی هستند، چشمانداز شکستن چرخهای را فراهم میکند که فشار خارجی بهتنهایی آن را حل نکرده و توان حل آن را هم ندارد.
تغییر اساسی درمنطقه و جهان، تغییر حکومت مذهبی بدست مردم ایران است.
تحلیل نهایی
همچنانکه سالها سیاست مماشات نشان داده که این رژیم نهتنها تغییرپذیر نیست، بلکه در نتیجه این رویکرد سرکشتر و تهاجمیتر نیز شده است. از سوی دیگر، جنگ خارجی اخیر نیز آشکار کرد که حتی ایالات متحده هم قادر نیست این حکومت را از بیرون تغییر دهد.
با توجه به این واقعیت که تغییر این حکومت تنها باید به دست مردم ایران انجام گیرد تا زمینه برقراری یک جمهوری دموکراتیک و سکولار در ایران فراهم شود، غرب و بهویژه آمریکا میتوانند با حمایت سیاسی از آلترناتیو اصلی این رژیم و نیز ارائه برخی حمایتهای مادی از مبارزات خیابانی مردم، به تسریع روند سرنگونی این حکومت کمک کنند.
چنین تحولی میتواند جهان و منطقه خاورمیانه را برای همیشه از سلطه یک رژیم قرونوسطایی و فاشیسم مذهبی رهایی بخشد.
بدون چنین تغییری، رژیم ایران همچنان منبع بحران دائمی برای جهان و منطقه باقی خواهد ماند.
نویسنده: عباس تبریزی
منابع:
U.S.-Iran Ceasefire: Assessment, Reactions, and Issues for Congress | Congress.gov | Library of Congress
Day 53 of Middle East conflict – Trump extends ceasefire | CNN
Iran restarts attacks on Emirates as US fights to restore traffic in Strait of Hormuz | The Times of Israel
Iran restarts attacks on Emirates as US fights to restore traffic in Strait of Hormuz | The Times of Israel
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید.
