رضا پهلوی تاکنون تلاش کرده است که خودش را بعنوان تنها آلترناتیو رژیم ایران جا بزند، تلاشی که البته پشتیبانان خارجی بسیاری نیز داشته است، چون راهحلی است که دقیقا استعمار طالب آن هست و رضا پهلوی از چیزی در این زمینه کوتاهی نکرده است،
رضا پهلوی؛ رویترز چگونه ادعای رهبری دوران گذار او را به چالش کشید؟
رضا پهلوی طی سالهای گذشته کوشیده است خود را بهعنوان تنها آلترناتیو رژیم ایران و رهبر طبیعی دوران گذار معرفی کند؛ روایتی که از حمایت بخشی از محافل سیاسی و رسانهای غرب نیز برخوردار بوده است. او در این مسیر از سفر به اسرائیل گرفته تا حمایت از افزایش فشارهای خارجی و حتی استقبال از اقدام نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، مواضعی اتخاذ کرده که منتقدان آن را تلاشی برای رسیدن به قدرت از مسیر مداخله خارجی ارزیابی میکنند؛ مواضعی که به باور آنان، نهتنها در میان بخش بزرگی از جامعه ایران، بلکه در میان شماری از سیاستمداران غربی نیز با تردید و انتقاد روبهرو شده است.
در همین چارچوب، خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی و مفصل با عنوان «تغییر رژیم؟ نگاهی به تلاش متزلزل رضا پهلوی برای رهبری ایران»، کارنامه سیاسی و ادعاهای او را مورد بررسی قرار داده است. این گزارش بر پایه گفتوگو با بیش از ۵۰ نفر، بررسی اسناد، ویدئوها و فعالیتهای شبکههای اجتماعی تهیه شده و تصویری متفاوت از آنچه هواداران پهلوی درباره جایگاه او ترسیم میکنند، ارائه میدهد.
رضا پهلوی؛ از اوج استقبال در آمریکا تا فاصلهگیری واشنگتن
به روایت رویترز، رضا پهلوی در کنفرانس محافظهکاران آمریکا (CPAC) در ایالت تگزاس با استقبال قابل توجهی روبهرو شد و شماری از بازرگانان ایرانی ـ آمریکایی بیش از سه میلیون دلار به کارزار سیاسی او کمک کردند. با این حال، گزارش تأکید میکند که این مقطع بیش از آنکه آغاز تثبیت رهبری او باشد، نقطه اوج این تلاشها محسوب میشد.
اندکی بعد، دولت دونالد ترامپ از او فاصله گرفت. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز تصریح کرد که واشنگتن هرگز قصد نداشته رضا پهلوی را بهعنوان رهبر آینده ایران معرفی کند. رویترز همچنین گزارش میدهد که شماری از حامیان مالی او، به دلیل آنچه بیتوجهی پهلوی به برخورد قاطع با رفتارهای خشونتآمیز برخی هوادارانش توصیف کردهاند، حمایت مالی خود را متوقف کردند.
رضا پهلوی و پرسش درباره پایگاه اجتماعی و سازمان سیاسی
بر اساس این گزارش، مهمترین سرمایه سیاسی رضا پهلوی همچنان نام خانوادگی اوست. با این حال، رویترز مینویسد نتوانسته است ادعای او درباره ارتباط با بیش از هزار گروه فعال در داخل ایران را بهطور مستقل تأیید کند.
کارنامه ائتلافسازی او نیز، به روایت گزارش، موفق نبوده است. ائتلافی که در سال ۲۰۲۳ با حضور چند چهره شناختهشده اپوزیسیون شکل گرفت، تنها چند ماه بعد بر سر اختلافات مربوط به رهبری و نحوه نمایندگی مخالفان رژیم جمهوری اسلامی از هم فروپاشید.
از نگاه رویترز، این تجربه نشان میدهد که شناختهشدن رسانهای، الزاماً به معنای برخورداری از یک سازمان سیاسی منسجم یا توانایی ایجاد اجماع در میان نیروهای مخالف حکومت نیست.
رضا پهلوی: چهرهای که تحمل انتقاد ندارد
یکی از محورهای مهم گزارش رویترز، فضای حاکم بر حلقه نزدیکان رضا پهلوی است. در این گزارش آمده است که همسر او دیگر چهرههای اپوزیسیون را در برابر شوهرش «هیچکس» توصیف کرده و یکی از دستیاران ارشدش نیز نوشته است: «هر کس با پهلوی نیست، با رژیم است.»
منتقدان معتقدند چنین ادبیاتی، به جای پذیرش تکثر سیاسی، هرگونه مخالفت را همردیف حمایت از جمهوری اسلامی قرار میدهد؛ رویکردی که با معیارهای یک رهبری دموکراتیک سازگار نیست.
رویترز همچنین مجموعهای از حوادث خشونتآمیز مرتبط با برخی هواداران پهلوی در بریتانیا، اتریش، هلند و کانادا را مستند کرده است؛ از حمله به یک روزنامهنگار کُرد گرفته تا پرونده اتهام قتل یکی از منتقدان سابق در کانادا به نام مسعود مسجودی. به نوشته این خبرگزاری، منتقدان معتقدند رضا پهلوی این رفتارها را به اندازه کافی صریح و مکرر محکوم نکرده است.
ادعاهایی که تأیید نشد
رویترز در بخش دیگری از گزارش، ادعای رضا پهلوی درباره نقش خود در کارزار قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی را بررسی کرده است. فعالان این کارزار به رویترز گفتهاند مشارکت عملی او عمدتاً به انتشار چند پیام در شبکههای اجتماعی محدود بوده و او از امضای بیانیه مشترک و حضور در تجمعهای مرتبط خودداری کرده است.
این گزارش همچنین به ادعای ثبتنام بیش از ۱۶۰ هزار نفر از نیروهای نظامی و امنیتی حکومت جمهوری اسلامی در یک «کانال امن» برای اعلام جدایی از حکومت میپردازد و تأکید میکند که هیچ فهرست قابل راستیآزمایی، ساختار فرماندهی یا نشانهای از تأثیر عملی این ادعا بر موازنه قدرت در بحرانهای اخیر ارائه نشده است.
رضا پهلوی؛ سکوت درباره گذشته سلطنت و خشونت هواداران
فراتر از یافتههای رویترز، یکی از موضوعاتی که همچنان محل بحث منتقدان است، نحوه برخورد رضا پهلوی با میراث حکومت پدرش است.
در چهار دهه فعالیت سیاسی، او هرگز بهصراحت کودتای ۲۸ مرداد یا عملکرد ساواک را محکوم نکرده است. منتقدان همچنین به حضور او در نشستی اشاره میکنند که پرویز ثابتی، از مقامهای ارشد پیشین ساواک، نیز در آن سخنرانی داشت و میگویند پهلوی در آن رویداد نیز مرزبندی روشنی با گذشته امنیتی حکومت پهلوی نشان نداد.
او همچنین یک روز پس از درگذشت محمدرضا شاه، بدون اعلام بازنگری در نظام سلطنت، سوگند پادشاهی یاد کرد و طی سالهای بعد نیز عمدتاً با بازماندگان حکومت پیشین و تشکلهای سلطنتطلب همکاری سیاسی داشته است.
از نگاه منتقدان، این سکوت نسبت به کارنامه حکومت پیشین، با تصویری که او از خود بهعنوان «پل عبور ایران به سوی دموکراسی» ارائه میکند، سازگار نیست.
پل یکسویه
رضا پهلوی خود را پلی برای عبور ایران به سوی دموکراسی معرفی میکند؛ اما همانگونه که گزارش رویترز نشان میدهد، چنین پلی زمانی استوار خواهد بود که در هر دو سوی آن پشتوانهای واقعی وجود داشته باشد.
در یک سو، حمایت رسانهای و سیاسی بخشی از محافل غربی قرار دارد؛ اما در سوی دیگر، گزارش رویترز از نبود شواهد کافی درباره وجود یک سازمان گسترده در داخل ایران، شکست تجربههای ائتلافسازی، ابهام درباره برخی ادعاهای سیاسی، نبود مرزبندی روشن با میراث حکومت سلطنتی و انتقادها نسبت به نحوه برخورد با خشونت برخی هواداران سخن میگوید.
بر پایه یافتههای این گزارش، فاصله میان این دو واقعیت، صرفاً یک ضعف تاکتیکی نیست؛ بلکه مهمترین عامل تردیدها درباره ادعای رهبری رضا پهلوی در دوران گذار ایران به شمار میآید.
عباس تبریزی
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید
