رضا پهلوی در سفری به برلین واکنش روزنامه تاگس سایتونگ و رسانههای آلمانی را نسبت به مشروعیت سیاسی خودش برانگیخت.
مقدمه
انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ ایران، که ریشه در نارضایتی گسترده مردمی از حکومت استبدادی محمدرضا شاه پهلوی داشت، نقطه عطفی تاریخی بود. مردم ایران با شعارهایی مانند «استقلال، آزادی» علیه نظام پادشاهی قیام کردند و شاه را وادار به ترک کشور نمودند.
هرچند که خمینی رهبری این انقلاب را ربود اما این امر مشروعیت انقلاب ضدسلطنتی و اراده جمعی ایرانیان برای پایان دادن به حکومت موروثی پهلوی را نفی نمیکند.
در این زمینه، سفر اخیر رضا پهلوی، فرزند شاه سابق، به برلین در آوریل ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) نمونهای از تلاشهایی است که برای بازگرداندن یک نظام منسوخ و فاقد پایگاه مردمی انجام میشود.
رضا پهلوی و واکنش دولت آلمان
دولت فدرال آلمان صراحتاً از پذیرش رضا پهلوی به عنوان یک مخاطب سیاسی خودداری کرد. اشتفان کورنلیوس، سخنگوی دولت، روز چهارشنبه پیش از سفر اعلام کرد که هیچ نمایندهای از دولت با او دیدار نخواهد کرد.
آلمان بر این موضع تأکید دارد که مردم ایران باید خود درباره آینده حکومتشان تصمیم بگیرند، نه اینکه اپوزیسیون تبعیدی خارجنشین تعیین تکلیف کند.
این رویکرد آلمان با تردیدهای مشابه در واشنگتن همخوانی دارد. رئیسجمهور آمریکا نیز اخیراً درباره صلاحیت رضا پهلوی برای نقش احتمالی در انتقال قدرت ابراز تردید کرده و از دیدار با او خودداری ورزید. در نتیجه، ادعای رضا پهلوی مبنی بر نمایندگی «صدای مردم» یا ایفای نقش به عنوان رئیسجمهور موقت انتقالی، عملاً تنها در میان حلقه محدود هواداران سلطنتطلب طنینانداز است و در محافل دیپلماتیک غربی فاقد وزن سیاسی محسوب میشود.
رضا پهلوی و نقد رسانههای آلمانی از جمله تاگس سایتونگ
رضا پهلوی در نشست مطبوعاتی فدرال برلین در روز پنجشنبه، به جای ارائه چشمانداز سیاسی مشخص برای تغییر رژیم، تشکیل دولت انتقالی یا راهکارهای عملی در شرایط پیچیده کنونی ایران، بخش عمده زمان خود را صرف انتقاد از خبرنگاران و نصیحت آنها در مورد نحوه پوشش اخبار کرد. رسانههای آلمانی این رویکرد را تحقیرآمیز، سرزنشگر و موعظهگونه توصیف کردند.
روزنامه تاگس سایتونگ در مقالهای با عنوان «شاهزادهای که خود را مضحکه کرد »
((Der Prinz, der sich zum Narren machte)
نوشت: اگر هدف او جلب دل رسانههای آلمانی یا معرفی خود به عنوان دولتمرد بود، این تلاش به شکلی مفتضحانه شکست خورد. او حتی به پرسشهای محتوایی پاسخی نداد و بیشتر شبیه «دلقک دربار» (Hofnarr) ظاهر شد، دلقکی بدون دربار.
هندز بلادت نیز گزارش داد که« رضا پهلوی سفر خود را «مایه شرمساری» خواند زیرا هیچ عضوی از دولت آلمان حاضر به گفتگو با او نشد.»
این روزنامه به سابقه تاریخی اشاره کرد: پدر او در ژوئن ۱۹۶۷ نیز به برلین سفر کرده بود که با اعتراضات گسترده، درگیری با پلیس و کشته شدن دانشجویی به نام بنو اوهنزورگ همراه بود. منتقدان امروز نیز رضا پهلوی را به تلاش برای احیای نظامی دیکتاتوری متهم میکنند که با سرکوب اپوزیسیون، زندانهای سیاسی و فعالیت سازمان اطلاعاتی بدنام ساواک همراه بود.
واکنش جامعه ایرانی و آلمانی به سفر رضا پهلوی
سفر برلین با حوادثی مانند پرتاب مایع قرمز (سس گوجهفرنگی) به سمت رضا پهلوی پس از نشست مطبوعاتی همراه بود که توسط پلیس پیگیری شد. منتقدان ایرانی و آلمانی، از جمله چهرههایی در جامعه ایرانی-آلمانی، او را به دلیل حمایت از سیاستهای جنگی که غیرنظامیان را نیز تحت تأثیر قرار داد و عدم فاصلهگیری شفاف از میراث استبدادی پدرش، مورد سرزنش قرار دادند.
بخشهای عظیمی از جامعه ایرانی، چه در داخل و چه در تبعید، همچنان انقلاب ۱۳۵۷ را به عنوان رد قاطع نظام پادشاهی موروثی میبینند. تلاش برای بازسازی مشروعیت از طریق لابی در پایتختهای غربی، بدون پایگاه مردمی گسترده داخل ایران، بیشتر به نوستالژی یک اقلیت محدود میماند تا یک آلترناتیو واقعبینانه.
تغییر حکومت در ایران، چشمانداز حاکمیت و ثبات در خاورمیانه
میراث انقلاب و آینده ایران
سفر برلین رضا پهلوی، به جای تقویت موقعیت او، ناتوانی در ارائه چشمانداز دموکراتیک فراگیر و فقدان مشروعیت بینالمللی را برجسته کرد. آینده ایران در دستان خود ایرانیانی است که همچون کانونهای شورشی یا در کف خیابان هستند و یا در زندان و یا مانند ۶ شهید اخیر بر سردار.
مردم ایران در انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷، یکبار برای همیشه نظام سلطنتی را در این کشور با یک انقلاب گسترده و مردمی سرنگون کردند و با این اقدام تاریخی، پایان قطعی حکومتهای موروثی و دیکتاتوری را رقم زدند؛ از این رو، بازگشت به ساختارهایی مانند سلطنت پهلوی که پیشتر توسط اراده جمعی مردم واژگون شدهاند، نه تنها فاقد پشتوانه اجتماعی و سیاسی است، بلکه در تضاد با تجربه تاریخی و خواست عمومی جامعه ایران قرار دارد.
سامان سحری
- سایت کالج آزادی در شبکههای اجتماعی:اینستاگرام / تلگرام / یوتیوب
لطفا نظراتتان را در کامنت با ما به اشتراک بگذارید.
